Previous Next

Elm bizi məhv edə bilərmi?

“Auschwitzdən sonra şeir yazmaq vəhşilikdir” demişdi filosof Teodor Adorno. Eyni şeyi elm haqqında da söyləmək olar, sadəcə bu, insana daha ağır və ağrılı gəlir. İncəsənət dünyadakı faciələrə reaksiya verdiyi halda, elm özü uzun zamandır faciələr yaradır. Bilavasitə filosoflara və onların fikirlərinə keçməzdən əvvəl, onların (hətta dünyanın sonuna dair fərziyyələr barədə yazmayanların belə) elmin faydalarına şübhə etmələrini şərtləndirən tarixi fon haqqında bir neçə söz demək yerinə düşər.

Texnologiyalar heç vaxt bugünkü qədər bəşəriyyətə güc verməmişdi. Maariflənmə epoxasından üzübəri, elmin məqsədi insanı məhz güclü və özündən arxayın etmək olsa da, indiki qədər elmdən qorxu və ehtiyat da heç olmamışdı. Bu gün, təkcə təhlükələr haqqında aydın təsəvvürü və məlumatı olan elm adamları yox, bütün bəşəriyyət daimi bir fəlakət gözləntisi ilə yaşayır.

Müxtəlif ölkələrin yeniyetmələri arasında aparılan sosioloji tədqiqatlar texnoloji inkişaf səviyyəsi ilə elmə münasibət arasındakı tərs əlaqəni aşkar edib. Avropalıların 63,2%-i elmin təhlükəli bilik mənbəyi olduğuna inanır, respondentlərin təxminən 80%-i isə elm adamlarının tədqiqat prosesində etikaya laqeyd yanaşdıqlarını iddia edir.

Continue reading

Ruandanın iqtisadi uğuru

Ruandanın iqtisadi uğuru: yoxsul afrikalılar üçün azad bazarın əhəmiyyəti

Bu məqalə iqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru Angel Martin Oro və keyfiyyət analitiki Mark Bisbal Ariasın “Foundation for Economic Education”da 27 iyun 2012-ci il tarixində nəşr edilmiş “Rwanda’s Economic Success: How Free Markets Are Good for Poor Africans” məqaləsinin tərcüməsidir.

Faciəvi münaqişə və qəddar zorakılıq dövründən keçən cəmiyyətlər başlarına gələnləri unudaraq uğur qazanırlar. Ruanda da buna bir nümunədir. Ruandadakı siyasi və sosial şərait 1994-cü ildə gerçəkləşən, ölkə əhalisinin 20%-nin öldürülməsi ilə nəticələnən dəhşətli soyqırımdan sonra sabitləşib. Azad bazar islahatları ilə birlikdə, nisbətən sakit olan yeni mühitdə uzunmüddətli iqtisadi inkişaf start götürüb. Continue reading

Vyetnam müharibəsi və ondan sonra ki, iqtisadiyyatı.

Necə oldu ki, Amerikanın Vyetnamdakı iqtisadi siyasəti böyük problemlər yaratdı?*

Vyetnamdakı müharibə ABŞ-ın II Dünya müharibəsindən sonrakı ən böyük iqtisadi səhvi hesab edilir. Bu səhvin nəticələri hələ də tamamilə aradan qaldırılmayıb.

Müharibə həmişə iqtisadi baxımdan bir pıçıltı yaradır, səs-küy yox. Xərclənən pullar və çəkilən əziyyət uzun zamandır ki, unudulub. Hal-hazırda Hind-Çin regionunda nəhəng bir müharibəsonrası yardım proqramları və ya yenidənqurma layihələri yoxdur. Digər tərəfdən, heç bir “sülh dividendi” də irəli sürülməyib.

Continue reading

Xərçəng xəstəliyi hansı ölkələrdə yayğındır?

Statistikaya görə, xərçəng xəstəliyi, nə qədər qəribə görünsə də, rifahın, həyat şərtlərinin ən yaxşı olduğu Avropa ölkələrində, hətta daha irəli gedərək, lap cənnət Skandinaviyada geniş yayılıb. Həyat şərtlərinin pis olduğu ölkələrdə az, insanların kifayət qədər ehtiyac içində yaşadığı Afrika ölkələrində isə nisbətdə bu xəstəlikdən əziyyət çəkənlər lap azdır. Stasitstikaya görə, Avropa, Skandinaviya ölkələrində hər dördüncü adamın bu xəstəliyə tutulma, hər beşinci adamın isə xərçəngdən ölmə riski var.

Bu, ilk baxışdan paradoks kimi görünə bilər, amma məntiqi izah özünü çox ləngitmir. Məsələ burasındadır ki, Avropa, xüsusilə də Skandinaviya ölkələrində həyat şərtləri yaxşı olduğundan, insanlar uzun yaşayır. Yaşlı orqanizmin isə, immun sistemi kifayət qədər zəif olduğu üçün, xərçəngə tutulma riskləri çoxdur, xəstələndikdə isə sağalma şansları azdır.

Rifahın pis olduğu ölkələrdə isə, insanlar o qədər də uzun yaşamadığına görə, kobud dildə desək, xərçəng onlara “qonaq gəlməkdə gecikir”.

Kimin xərçəngə tutulma riski daha çoxdur

Statistikaya görə xərçəngin dünyada ən çox yayılan dörd növü var ki, bunlar da ağciyər xərçəngi, süd vəzilərinin xərçəngi, bağırsaq və prostat xərçəngi kimi növlərdir. Ağciyər xərçənginə kişilər, süd vəzilərinin xərçənginə isə qadınlar daha çox tutulur. Continue reading

Hüseyn bəyin Ərəblinski kim öldürüb?

Hüseyn bəyin “Ərəblinski” təxəllüsünü Hacı Zeynalabdin Tağıyevin arvadı olmuş Sona xanım Ərəblinskiyə görə götürdüyü barədə yəqin ki, çox oxumusunuz və ya eşitmisiniz.
Sona xanım neft milyonçusu ilə evlənəndə (1911-ci il) cəmi 16 yaşı vardı və Hacı Zeynalabdindən nə az, nə çox düz 57 yaş gənc idi. O, Dərbənddə yaşayan məşhur general Balakişi Ərəblinskinin qızıydı və Hüseyn bəylə də onun həmin şəhərə qastrol səfəri zamanı (1906-cı il) tanış olmuşdu. Bu o vaxt idi ki, Sona xanım hələ Tağıyevlə evlənməmişdi (yaxud evləndirilməmişdi!)
Lakin Hüseyn bəyin “Ərəblinski” təxəllüsünü məhz Sona xanıma məftunluğuna görə götürdüyünü birmənalı söyləmək də olmur; çünki bəzi qaynaqlarda Balakişi Ərəblinskinin Hüseyn bəy də daxil olmaqla qastrola gələn teatr truppası üzvlərini evinə dəvət etdiyi, onların şərəfinə ziyafət verdiyi, elə aktyorun həmin təxəllüsü də bu ziyafətin gedişində, üstəlik, Sona xanıma aşiq olduğu üçün yox, onun misilsiz qonaqpərvərlik göstərən general atasına ehtiram əlaməti olaraq götürdüyü deyilir. Continue reading

Con Steynbekin haqqında

XX əsr Amerika ədəbiyyatının ən məşhur və sevilən yazıçı-dramaturqları arasında Con Steynbekin (1902-1968) məxsusi yeri var. Con Steynbek ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüş (1962) altıncı ABŞ yazıçısıdır. XX əsr Amerika ədəbi mühitini ən çox məşğul edən “Amerika həyat tərzi” və “Orta amerikalı” konsepsiyaları C.Steynbekin əsərlərinin əsas xəttini təşkil edir. Siyasət, bank, kəndli-fermer münasibətləri, miqrasiya, etnik diversiyaçılıqdan yaranan sosial problemlər yazıçının əsərlərində öz bədii təsvirini tapıb.

 

 

Continue reading

Dünyanın ən çox qazanan yazıçıları

Hazırda dünyada ən çox qazanan yazıçı amerikalı Ceyms Pattersondur, axır 1 ildə onun gəliri 70 milyon dollar olub. 63 yaşlı detektiv ustası Patterson indiyəcən 65 kitab yazıb. Onun ən populyar obrazı vaxtilə polisdə işləmiş psixoloq Aleks Krossdur.

İkinci yerdə vampirlər haqqında romanların müəllifi Stefeni Meyerdir. 37 yaşlı yazıçının 2005-ci ildə çapdan çıxan “Alatoran” (“Twilight”) romanı elə böyük uğur qazanıb ki, ötən il də yazıçıya, yeni kitab yazmasa da, 40 milyon dollar qazandırıb. Bu pulun 7 milyon dolları romana çəkilən filmlərdən gəlib.

Üçüncü yerdə dəhşət və fantastika janrlı bestsellerlərin müəllifi amerikalı Stefan Kinqdir (34 milyon dollar). Continue reading

Mastopatiya nədir?

Yaxın zamanlara qədər mastopatiya orta yaşlı qadınların xəstəliyi hesab olunurdu. Lakin son zamanlar xəstəliyin yaş həddi nəzərə çarpacaq dərəcədə cavanlaşıb. Artıq gənc qızlarda da bu xəstəliyə rast gəlmək mümkündür. Antik əfsanəyə görə, mastopatiyadan ilahə Gera da əziyyət çəkib. Döş nahiyəsindəki dözülməz ağrılar ona əzab verirdi. Xoşbəxtlikdən yunan tibb tanrısı sayılan Asklepiya ona kömək edir. Həkim Geraya dağ bitkilərindən toplanıb hazırlanmış məhlul verir və bununla da Gera tam sağalır.
Müasir həkimlər deyir ki, İlahənin bəxti onda gətirib ki, xəstəlik tez aşkar olunub və müalicə öz effektini tez verib. Çünki diaqnozun tez olması uğurlu müalicəyə işarədir. Ona görə də əgər aybaşı başlayan zaman döşdə ağrılar varsa, dərhal həkimə müraciət edin. Unutmayın ki, qadın üçün bu son dərəcə həssas bir orqandır. Etinasız münasibət sonda pis nəticələrə gətirib çıxara bilər.
Hesablaşma
Mastopatiya — süd vəzilərinin quruluşundakı dəyişikliklə əlaqədardır. İndiyə qədər də həkimlər onun yaranma səbəbini tam şəkildə deyə bilmir. Lakin bir neçə əsaslı səbəblər, təbii ki, mövcuddur.
1-ci yerdə tez-tez edilən abortlar, müntəzəm olmayan cinsi həyat, gec doğuşlar, döş əmizdirmədən inkar etmə dayanır. Digər səbəblərən — süd vəzilərinin zədələnməsi, hormonal pozuntu, stresslər, hormonal preparatların özbaşına qəbulu və günəş vannalarının həddindən artıq qəbuludur.

Continue reading

Hollywooda 17 əsəri ekranlaşdırılan yazıçı

XX əsr Amerika ədəbiyyatının ən məşhur və sevilən yazıçı-dramaturqları arasında Con Steynbekin (1902-1968) məxsusi yeri var. Con Steynbek ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüş (1962) altıncı ABŞ yazıçısıdır. XX əsr Amerika ədəbi mühitini ən çox məşğul edən “Amerika həyat tərzi” və “Orta amerikalı” konsepsiyaları C.Steynbekin əsərlərinin əsas xəttini təşkil edir. Siyasət, bank, kəndli-fermer münasibətləri, miqrasiya, etnik diversiyaçılıqdan yaranan sosial problemlər yazıçının əsərlərində öz bədii təsvirini tapıb. Continue reading

Tarixdə ən amansız qatil: Albert Fish

Silsilə qətllər törədən Ted Bundy haqqında məqaləmizdən sonra sizə məşhur cinayətkar Albert Hamilton Fiş haqqında məlumat veririk. Tarixdə adı “ən amansız qatil” adlandırılan şəxsin bioqrafiyasını və törətdiyi cinayətləri sizlərə çatdırırıq. Continue reading

Load more